Í hrunsfríi

Eftir viku fréttafrí kom ég algjörlega fersk að Silfri Egils í dag og var harla glöð með allt sem allir höfðu að segja. Datt sisvona í hug hvort ekki væri ráð að stofna alþjóðlega efnahagsrústabjörgunarsveit. Eva Joly gæti verið í henni. Og Alex Jurshevski. Og svona hinir og þessir sem við erum búin að vera að fá til ráðgjafar (og mismikið búin að hlusta á, og svona).

Annars stend ég við mína spá. Kreppan á eftir að verða miklu verri áður en hún byrjar að skána (ég held reyndar að við finnum mjög lítið fyrir þessu, ennþá) og kannski verður hér ástandið orðið nokkurn veginn eðlilegt svona um 2025-2027.

Ég er enn viss um þetta vegna þess að menn ætla enn að joinka okkur út úr þessu með aðferðum góðæris. Stóriðju. Þenslu. Fjárfestum. Nýju góðæri. Fáir reyna að hugsa málin til enda og margir hlusta bara á þann sem á flottasta frasann þá vikuna.

En það er ágætt að taka svona Hrumræðufrí annað slagið. Þreytandi að vera hálfbrjálaður alltaf stöðugt. Líklega ætti maður bara að gera það oftar. Safna orku fyrir byltinguna. Ef einhver segir eða skrifar eitthvað merkilegt er líklegt að það leki yfir á Feisbúkk...

Af dokt horinu

Hér hefur verið lítið að gerast undanfarið en það stendur til bóta.
Það sem af er þessum mánuði hefur farið í að vinna tvær styrkumsóknir og það hefur sett alvarlegt strik í frétta- og skoðanamyndanafíkn sem hefur verið nokkuð viðvarandi frá hruni.

Eiginlega ágætt að fá pásu. En eftir mikla yfirlegu á ég nú verkefnislýsingar, rannsóknaráætlanir, heimildaskrár og CV af öllum tegundum á tungum tveim, auk meðmælabréfa, afrita af skírteinum yfir allt sem ég hef nokkru sinni afrekað og fer að verða fær í langflestan sjó. Enda á að skila öllu galleríinu á mánudag, svo hann fer í útprentanir á sumu, pdf-anir á öðru og að eltast við fólk um allan bæ til að fá undirskriftir.

Það bar annars nokkið til tíðinda... einhverntíma í vikunni. (Hún rennur öll saman í mínum huga.) Ég hef annað slagið síðan í haust verið að gúggla random leitarorðum til að vita hvort ég finn einhverjar ráðstefnur sem ég get sagst ætla að fara á. Eitthvað hefur svosem alveg fundist um orðræðugreiningu... misspennandi... en leikhúsmegin hef ég fundið fátt spennandi, svoleiðis fólk er einhvern veginn meira fyrir að halda leiklistarhátíðir heldur en ráðstefnur. Og ólíklegt að ég geti notað rannsóknina sem afsökun við að fara á svoleiðis, nema þá innanlands.

En allt í einu fann ég þetta. International Federation for Theatre Researh, takk kærlega og pent. Þetta samband heldur ráðstefnu einu sinni á ári og reyna að stefna saman fræðimönnum og leikhúsfólki til að ræða og kynna rannsóknir á leikhúsi, eins og vindurinn. Ráðstefnan í sumar verður í Munchen (sem er vel sloppið staðsetningarlega séð, síðustu ráðstefnur eru búnar að vera á Indlandi og í Kína og eitthvað). Or ekki er yfirskriftin algjörlega minni rannsókn óviðkomandi, Cultures of Modernity. Og starfshópur um pólitískt leikhús er starfræktur innan þessara samtaka. Ég er reyndar orðin of sein að sækja um að vera með fyrirlestur, því miður, en líður samt eins og tvenn jól og nokkur afmæli hafi komið í einu og ætla þvílíkt að sækja þessa ráðstefnu í júlílok. Ekki nóg með það heldur gefur þetta ágæta batterí út ritið Theatre Research International sem kemur út þrisvar á ári. „Fyrirhugað er að rannsakandi leiti birtingar á hlutaniðurstöðum í því.“ Og kæmi það nú heldur en ekki vel út í lista yfir útgefnar greinar á ritrýndum (eða semí-ritrýndum) vettvangi. (Listi sem veldur mér alltaf miklum vandræðum og heilabrotum... hvor greinin ætti að vera á undan?)

En talandi um Kína, það gjörsamlega rignir ráðstefnum. Í gær fékk ég svona auglýsingu eftir fyrirlestrum á einhverja alveg yfirgengilega merkilega orðræðugreiningarráðstefnu. Nýjar aðferðir og allt um það. En hún er bara tveir dagar. Í Kína.

Það væri svalt að senda inn, ef maður væri nú kominn með eitthvað frambærilegt. Ég veit svosem ekki hvort ég er það. En það sem vegur eiginlega þyngra er að ef ég er að fara til Þýskalands í júlí, halda síðan stórmerkilega leiklistarhátíð á Akureyri um miðjan ágúst er ekki séns í helvíti að ég nenni til f**** Kína í lok ágúst.

Er maður kannski orðinn ferlega aldraður þegar maður er farinn að láta smá ferðalög þvælast fyrir sér?

Best að nenna samt ekki að pæla í þessu fyrr en styrkumsóknir verða í höfn. Þá verður aftur hægt að fara að gera eitthvað af viti.

Fór í bústað um helgina og ætlaði aldeilis að skrifa leikrit. En það bara var ekki að gerast. Allt sem ég reyndi að fatta uppá var andlaust og leiðinlegt. Og ég þurfti alltaf ótæpilega að fara að leggja mig, lesa Agöthu Chistie og sofa slatta. Entist ekki nokkurn skapaðan hlut á kvöldin heldur. Gerði sem sagt hreint ekki neitt, til gagns né ógagns.

Í gær var sunnudagssíðdegið í óvenjumikilli röð og reglu, eitthvað. Ég nennti að pakka í leikskólatöskur og íþróttatösku fyrir sjálfa mig snemmsíðdegis, í stað þess að vakna upp við vondan draum klukkan 11, eins og er orðin lenska. Mætti síðan með fítonskrafti í vinnuna í morgun og hreinsaði upp allan fjárann af tiltölulega einföldum málum sem ég var búin að vera að ýta á undan mér ótrúlega lengi. Mætti í leikfimi í hádeginu, bara almennt í góðu stuði.

Er sumsé orðin of stjúpid til að fatta þegar ég er þreytt.

Um listamannalaun og atvinnuleysisbætur

Netheimar loga eftir orðaskipti tveggja Þráinna á Bylgjunni um listamannalaun. Það sem mér finnst merkilegast í umræðunni er að listamannalaunum er líkt við atvinnuleysisbætur, og það ku eiga að vera þeim til minnkunnar. Að listamenn séu „afætur“ á samfélaginu.

Eins og atvinnulausir, þá?

Það finnst mér endurspegla mjög alvarlegt viðhorf. Ekki til listamanna, heldur til atvinnulausra og þeirra sem þurfa að þiggja bætur í einhvern tíma fyrir að teljast ekki nothæfir sem dyggir þrælar Mammons og kapítalsins.

Ég hef tvisvar verið á atvinnuleysisbótum í einhvern tíma. Í bæði skipti í Reykjavík. Í bæði skiptin tímabundið og sá fyrir endann á tímabilinu áður en það hófst. En í bæði skiptin var það einkar óskemmtileg reynsla, sérstaklega hvað varðaði samskiptin við þá stofnun sem með þau mál hefur að gera. Ég lýsti síðara skiptinu á kjarngóðri íslensku hér.

Það hefur löngum verið það ljótasta sem hægt hefur verið að segja um Íslending að „það sé ekkert hægt að nota hann.“ Nútímaútgáfan af þessu viðhorfi er einhvern veginn á þá lund að það borgi sig ekki að gera neitt sem ekki skilar sér, til gerandans sem einstaklings og til samfélagsins, í beinhörðum peningum. Verk sem ekki borga sig, helst margfalt, og það á skömmum tíma teljast einfaldlega „ekki gagnleg“ og þar með einhvernveginn syndsamleg og næstum bönnuð. Heilbrigðis- og menntastofnanir skulu standa undir sér. Sá ávinningur sem felst í heilbrigði og menntun á sál og líkama skiptir engu í „hagkerfinu“.

Menningargildi og rannsóknir? Hamingjusamt og réttlátt samfélag?
Hvað er hægt að græða á því?

Síðasta sumar var ég á atvinnuleysisbótum og ákvað að líta á þær sem listamannalaun. Kláraði t.a.m. tvö handrit sem ég hef verið að vinna í, svona annað slagið, síðan ca. 2002. Verða þau einhverntíma einhverjum til gagns? Skila þau hagnaði? Eru þetta verðlaunastykki?
Það veit andskotinn.

Ég veit hins vegar að ef ég hefði eytt þremur mánuðum í að skammast mín í sálinni fyrir að vera ekki gagnlegur launaþræll er ekki víst að tilvera mín hefði skilað neinu nema ama og leiðindum þareftir.

Eru listamannalaun „glorified“ atvinnuleysisbætur?
Eða eru atvinnuleysisbætur kannski rangnefnd listamannalaun?

Peningarnir eða lífið? Eru peningarnir kannski lífið?
Er þrældómur hjá auðvaldinu það eina sem er þessi virði að vinna að?
Er glæpur gegn hagkerfinu að gera hluti án þess að hagnast á þeim?
Er glæpur hagkerfisins að borga fólki stundum fyrir annað en það sem skilar sér í beinhörðum innflutningstekjum á næsta ársfjórðungi?

Þarna er efinn.

Er hrunið kannski eftir?

Ég veit ekki hvað borgar sig að pæla mikið í ESB núna. Heldur ekki hvað þessi Icesave-samningur á eftir að gera fyrir neinn. Heldur ekki hversu lengi þeir sem nú maka krókinn halda þeim peningum. Eða hversu lengi hinir endurreistu íslensku bankar lafa.

Fréttir af efnahagsástandi í útlöndum eru nefnilega svolítið pre-hrun. Menn tala um samdrátt. Það eru samt litlar fréttir. Það er enn að hægja á öllum "hjólum efnahagslífsins" allsstaðar. Sum ríki eru orðin mjög skuldsett vegna ofneyslu á öllum lífsins gæðum. Og maður hefur svolítið á tilfinningunni að á bak við tjöldin séu menn að djöflast við að búa til Icesave-ískar reddingar á málum.

Kannski var íslenska hrunið bara formáli. Allt efnahagskerfi vesturheims byggir á mjög fúnum stoðum og reiknikúnstum sem eiga sér hvergi fótfestu í neinum raunveruleika. Dæmum sem ganga ekki upp. Ekki náttúruvísindum heldur félagsvísindum. Sem eru ágæt fyrir sinn hatt, en mjög ung og óreynd sem fræðigrein. Lögmál efnahagskerfanna og peningamálastefna, eins og við þekkjum þau, byggja ekki á sérlega langri reynslu. 100 til 200 ár, eða svo? Þess vegna hljóma fræðikenningar hagfræðinga og viðskiptafræðinga svona misvísandi. Það eru allir að einhverju leyti að giska.

Ég held það geti verið að vesturheimska hrunið sé eftir. Í Evrópu og Norður Ameríku er yfirbyggingin löngu búin að yfirkeyra grunnstoðirnar. Japan og Kína hafa ekki farið varhluta af þenslunni heldur. Og loftbólur hafa tilhneigingu til að springa.

Líkindin við ástandið á fyrstu árum eftir fyrri heimsstyrjöld eru mjög sláandi, hvað sem maður skoðar í sögunni. Og hvað gerðist 1929?

Ég held það geti verið að bráðum verði efnahagslega öruggast að búa í Afríku.

Styrkumsóknir!

Grrrrr ... rannsóknargildi ... rannsóknaráætlun ... Langalanga heimildaskráin ...

Merkilegt að mér finnst ég vera nýbúin að þessu. En eiginlega hlýtur að vera soldið síðan þar sem ég sé núna hversu feitt síðustu umsóknir sökkuðu. Pfff.

Eins gott að gera þetta almennilega núna.
Þá er séns í helvíti að þess þurfi ekki aftur allllveg strax.

Grrrr. ... sæk upp ... meira kaffi!

Refsivendir þrotabúanna?

Ég veit ekki hvað ég hef mikla trú á að einhvern tíma náist einhvers konar réttlæti yfir gróðærisfuglana. Ég held einhvernveginn að sérstakur saksóknari negli kannski einhverja smákrimma, en þeir stóru sleppa. Þeir gera það alltaf.

Mig langar ekkert sérstaklega að láta hengja þá eða flengja. En mig langar að sjá þá vel og rækilega gjalsdþrota. Helst búna að hella úr skattaskjólunum, á atvinnuleysisskrá eða í skítadjobbum, búandi í kjallaraíbúðum í Yrsufellinu, dragandi réttsvo fram lífið. Bara eins og venjulegt fólk.
Það er draumurinn.

Hingað til hef ég helst haft trú á að skattstjóri finni eitthvað á þá. Ekki einu sinni Al Capone slapp við skattinn...

En nú er maður að heyra af einum og einum skiptastjóra þrotabús sem lætur líklega. Þrotabú Baugs virðist ætla að vaða í Haga, ólíkt því sem aðrir kröfuhafar í þá virðast þora, og nú er Landsbankinn farinn að velgja fyrrum aðaleigendum og stjórnendum undir uggum.

Svo er ég að sjá í fréttunum að eignaflutningar yfir á eiginkonur hrunamanna verði riftanlegir talsvert aftur í tímann.

Alltaf líður manni nú ponkulítið vel þegar maður heyrir að eitthvað sé að mjakast.